Grote Zaal
(Winterzaal)
(In de audiogids wordt vermeld dat het oorspronkelijke plafond uit houten balken bestond en dat de gewelven pas later werden aangebracht. Inmiddels gaan we er vanuit dat dit niet correct is en dat het oorspronkelijke plafond uit de gewelven bestond.)
De Grote Zaal is het hart van dit gebouw dat Groot Paleis wordt genoemd. Het was ooit het middelpunt van het hofse leven. Onder deze zaal bevindt zich de grote wijnkelder.
Vanuit deze kelder werden de dranken verzorgd voor de feesten die in de zaal plaatsvonden.
Boven de zaal bevonden zich de woonvertrekken van de Graaf en zijn familie.
De zaal is 30,3 meter lang en 9,6 meter breed. Oorspronkelijk waren er twee haarden die de ruimte verwarmden. Eén daarvan is nog steeds zichtbaar en bevindt zich aan het eind van de zaal. De ander bevond zich ongeveer in het midden van de rechter muur. Boven in deze muur is een gedeelte van de schoorsteen nog te zien.
In de winter vond hier het dagelijkse leven plaats (in de zomer in de Galerij). Maar de zaal diende ook voor het houden van ontvangsten en er vonden diverse festiviteiten plaats.
Groot Paleis
Wat wij het Grote Paleis noemen is in feite een homogeen torenachtig gebouw geïnspireerd op de Normandisch-Frans-Engelse Donjon (versterkte woontoren uit de Middeleeuwen). Het was een op zichzelf staande vesting binnen de kasteelmuren die tot het einde verdedigd kon worden. Het werd gebouwd rond het jaar 1200 en was het eerste gebouw in deze regio met uit de vestingsmuur uitstekende torens. Deze dienden ter betere verdediging van het gebouw, maar boden gelijktijdig ook ondersteuning aan de gewaagde brede gewelven van de grote zaal. De gevel heeft op beide verdiepingen een symmetrische indeling van de ramen. De uitstraling naar buiten was namelijk belangrijker dan de functionaliteit binnen.
Hofhouding
Machtige heren woonden niet persé op één en dezelfde plek. Ze hadden de beschikking over meerdere kastelen die ze af en aan bezochten. Vaak waren ze langere tijd afwezig vanwege deelname aan oorlogsvoering, pelgrimstochten en andere reisdoeleinden. Als gevolg daarvan kende het kasteelleven periodes van relatieve rust. Dit werd afgewisseld met periodes van hectische activiteit wanneer de kasteelheer aanwezig was.
Wanneer de Graaf audiëntie hield kwamen vele onderdanen naar het kasteel om verzoeken en kwesties te bespreken. Ook vervulde de Graaf de functie van rechter in geschillen en strafrechtelijk onderzoek (na verloop van tijd werd dit meer en meer gedelegeerd). In welomschreven ceremonies moesten de leenmannen hun eed vernieuwen. Ook andere personen kwamen economische en politieke kwesties bespreken, zoals onder andere afgevaardigden van andere heren, afgevaardigden van de kerk en belangen organisaties (gilden).
Normaal gesproken stond het Kasteel open voor reizende edelen, ridders, geestelijken en handelaren. Ze werden gastvriendelijk ontvangen, want ze waren een welkome bron van nieuws uit de wereld. Troubadours en minnezangers, muzikanten en narren zorgden voor stemming.
Hier werden banketten gehouden met een zeer formele zitorde aan de tafels. De Graaf en zijn belangrijkste gasten zaten aan de voorste tafel. De maaltijden werden vanuit de hoofdkeuken via de doorgifte doorgereikt.
Oorspronkelijk Meubilair
Aan het begin van de 13e eeuw bevond er zich waarschijnlijk niet veel meubilair in de zaal.
De muren waren uitbundig in felle kleuren geverfd en met waardevolle stoffen versierd. Het weinige meubilair dat er stond was eveneens in felle kleuren geschilderd. Zoals bijvoorbeeld de troon voor de ontvangst van de Graaf.
Glas-in-loodraam
In de muur naast de waterput bevindt zich een glas-in-lood raam waarin 6 familiewapens zijn afgebeeld.
- beneden links: Vianden vóór 1288 (zilveren schild op rood)
- beneden rechts: Vianden na 1288 (zilveren balk op rood)
- midden links: Nassau-Vianden
- midden rechts: Philipp-Wilhelm van Oranje
- boven links: Luxemburg-Nassau (Groothertogelijk huis)
- boven rechts: Luxemburg